Kedi Tırnakları Kesme ve Kişirlıklı Alanlar

Kedimi ilk kez tırnak kesmek için kucağıma aldığım gün, on saniye içinde elimde bir çizik, kanepede bir kedi ve kafamda bir soru vardı: acaba bunu yapmanın daha sakin bir yolu yok mu? Var. Ama o yolu bulmam yaklaşık iki yılımı ve bolca deneme yanılmayı aldı. Aşağıda anlattıklarım, kliniklerde gördüğüm tekniklerin evde tek başına uygulanabilir hâle getirilmiş versiyonu.

Önce sorunu doğru koyalım

Kedi tırnağı kesme ihtiyacı genelde iki nedenle ortaya çıkıyor. Birincisi, tırnak fazla uzadığında kıvrılıp yastıkçığa batabiliyor; özellikle yaşlı ve hareketi azalmış kedilerde bunu sık görüyorum. İkincisi, ev içindeki yüzeyler zarar görüyor ve insan sabrı tükeniyor.

Burada önemli bir ayrım yapmam gerekiyor: tırmalama bir davranış bozukluğu değil. Kedi tırmalarken tırnağının ölü kılıfını atıyor, kaslarını geriyor ve pati altındaki bezlerle koku bırakıyor. Yani tırnak kestiğim için kedim tırmalamayı bırakmıyor — sadece tırmaladığında verdiği hasar azalıyor. Bu yüzden tırnak bakımını her zaman uygun tırmalama alanı kurmakla birlikte düşünüyorum. İkisinden biri eksikse diğeri de işe yaramıyor.

Tırnağın anatomisi: kesmeden önce bilinmesi gereken tek şey

Kedi tırnağını ışığa doğru tuttuğumda saydam uçtan sonra pembeleşen bir bölge görüyorum. Bu pembe kısım canlı doku, yani damar ve sinir içeriyor. Kestiğim yer daima o pembe sınırın 2-3 milimetre önü. Siyah tırnaklı kedilerde pembe görünmüyor; o zaman sadece kıvrımın en ucundaki keskin sivriliği alıyorum, fazlasını denemiyorum. Kanattığım tek seferde kedim üç ay boyunca patisini elime vermedi — bu, kesim hatasının en pahalı bedeli.

Alet seçimi: dört seçeneği yan yana koydum

Ben yıllardır makas tipini kullanıyorum. Yanımda bulundurduğum ikinci şey ise kanama durdurucu toz; yoksa mısır nişastası da işi görüyor. Üçüncüsü de kedimin gerçekten sevdiği, sadece bu iş için ayırdığım bir ödül maması.

Uyguladığım sıra

1. Kedimin uyandıktan hemen sonraki uyuşuk anını seçiyorum. Oyun sonrası enerjili hâli en kötü zaman.
2. Kucağıma alıp sırtını gövdeme yaslıyorum; böylece geri kaçacak alan bulamıyor ama sıkıştırılmış da olmuyor.
3. Patiyi elime alıp yastıkçığa hafifçe bastırıyorum, tırnak kendiliğinden çıkıyor.
4. Tırnağı yukarıdan aşağıya, yani doğal kıvrımına dik olacak şekilde kesiyorum. Yandan kesmek tırnağı katmanlarına ayırıyor.
5. İlk seansta iki tırnakla yetiniyorum. Bu en çok işe yarayan kuralım. Ödül veriyorum, bırakıyorum. Bir sonraki gün iki tane daha.

Arka tırnaklar ön tırnaklardan daha yavaş uzuyor ve daha az hasar veriyor; ayda bir kontrol yeterli oluyor. Ön tırnaklarda benim ritmim iki-üç haftada bir. Kedim direnç gösterdiğinde ısrar etmiyorum, çünkü tek bir kötü deneyim sonraki on denemeyi zorlaştırıyor. Zorlamanın sınırını aştığımda ortaya çıkan huysuzluk aslında bir uyarı; agresif kedi davranışını kontrol etmeyi anlattığımız sayfada bunun nedenlerine ayrıca giriyorum.

Tırmalama alanı olmadan bu iş yürümez

Tırnağı kısa tutmam kedimin ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Bu yüzden evde üç noktada tırmalama yüzeyi var ve konumlarını rastgele seçmedim:

• Yatma yerinin yanı: Kedi uyandıktan sonra ilk iş gerinip tırmalıyor. Burada bir tahta varsa mobilyaya gitmiyor.
• Zarar gördüğü mobilyanın hemen önü: Alışkanlığı taşımanın en hızlı yolu, alternatifi mevcut hedefin üzerine koymak. Sonra santim santim uzaklaştırıyorum.
• Geçiş noktası: Koridor girişi gibi, koku bırakmayı sevdiği yer.

Yüzey tercihinde sisal halat ve sıkıştırılmış karton en çok kabul göreni oldu; yumuşak tüylü kaplama ise neredeyse hiç ilgi görmedi. Bir de yön meselesi var: bazı kediler dikey tırmalıyor, bazıları yere yatık. Kedim yatık yüzeyi seçen tipte olduğu için pahalı bir dikey kuleyi boşa aldığımı sonradan öğrendim. En sağlıklısı ikisini birden sunup hangisini kullandığına bakmak. Yaşam alanı düzenlemesiyle ilgili yazıda bu yerleşim mantığını daha geniş ele alıyoruz.

Tırmalama tahtası kedinin tam boyunda gerinebileceği kadar uzun ve devrilmey