Evcil Hayvanlar İçin Aşılama Takvimi

İlk köpeğimi eve getirdiğimde elimde bir karton kutu, bir torba mama ve kafamda tek bir soru vardı: "Bu yavruyu ne zaman aşıya götürmem gerekiyor?" Barınaktan "iki aşısı yapıldı" denmişti ama hangi aşılar olduğunu kimse yazmamıştı. O ilk haftada öğrendiğim şey şu oldu: evcil hayvan aşıları konusunda en büyük sorun aşının kendisi değil, takvimi takip etmemek. Bir hafta geciktiğinde çoğu zaman bir şey olmuyor; ama üç hafta geciktiğinde bazı aşı serilerine baştan başlamak gerekebiliyor. Bugüne kadar üç köpek, iki kedi ve bir dönem hamsterla yaşadım; bu yazıda kendi tuttuğum takvimi ve nerede hata yaptığımı anlatacağım.

Sorun nerede başlıyor?

Yavru hayvanlar anne sütüyle geçici bir bağışıklık alır. Bu bağışıklık zamanla düşer ve düştüğü anda hayvan savunmasız kalır. Aşı da işte bu boşluğu kapatmak için yapılır. Ama boşluğun tam olarak hangi haftada açıldığı her hayvanda farklı; bu yüzden tek doz yeterli olmuyor, üç-dört hafta arayla tekrarlanan bir seri gerekiyor. İlk kedimde bunu bilmediğim için "bir aşı yaptırdım, tamam" diye rahatlamıştım. Veteriner ikinci ayda beni aradığında öğrendim ki tek dozla korunma sağlanmış sayılmıyor.

İkinci sorun, kayıt tutmamak. Aşı karnesi diye küçük bir defter verilir; ben ilkini kaybettim. O günden sonra karnenin her sayfasının fotoğrafını çekip telefonda ayrı bir albümde tutuyorum. Yurt dışına çıkarken, pansiyona bırakırken, hatta veteriner değiştirirken bu fotoğraflar beni birkaç kez kurtardı.

Hangi hayvan, hangi yaşta, hangi aşı?

Aşağıdaki tablo, kendi hayvanlarım için tuttuğum kaba çerçeve. Ülkeye, bölgeye ve hayvanın yaşam tarzına göre veteriner bunu değiştirebilir; özellikle sokağa çıkan hayvanlarla evden hiç çıkmayanlar için öneriler farklı olur.

Tabloda gözden kaçan bir nokta var: iç ve dış parazit uygulamaları aşı değildir ama aşı takvimiyle iç içe yürür. Yavruların çoğunda ilk aşıdan önce iç parazit ilacı verilir, çünkü paraziti olan bir hayvan aşıya iyi yanıt vermez. Ben bu sırayı bir kere karıştırdım ve veteriner aşıyı bir hafta erteledi.

Aşıdan sonra ne bekliyorum?

Kendi deneyimimde en sık gördüğüm şey, iki gün süren durgunluk. İlk kedim aşı gününün akşamı yemeğine dokunmadı, yatağın altına saklandı, ertesi gün normale döndü. Köpeklerde iğne bölgesinde küçük bir sertlik olabilir; birkaç günde geçiyor. Hafif ateş, iştahsızlık, uyku isteği tipik ve genelde kendiliğinden düzeliyor.

Ancak şu belirtilerde beklemiyorum, doğrudan arıyorum: yüzde şişme, tekrarlayan kusma, ishal, nefes darlığı, aşırı kaşıntı ya da bilinç bulanıklığı. Bunlar ilk saatlerde ortaya çıkma eğiliminde, o yüzden aşı gününü hiç dışarıda geçirmiyorum. Aşı sonrası ilk gece evde olmak, hayvanı gözlemleyebilmek benim için kural haline geldi. Bu tür acil durumlarda ne yapılacağını bilmek, temel ilk yardım bilgisiyle birlikte gerçekten rahatlatıyor.

Kendi başına yapmak isteyene dürüst tavsiyem

Takvimi kendin yönetebilirsin; iğneyi kendin yapmanı önermiyorum. Nedeni ideolojik değil, pratik: aşılar soğuk zincirle taşınır, yanlış sıcaklıkta duran bir aşı hiç işe yaramaz. Yanlış bölgeye yapılan enjeksiyon apseye yol açabilir. Ayrıca alerjik reaksiyon geliştiğinde müdahale edecek ilaç ve ekipman evde bulunmuyor. Kuduz aşısı gibi kayda geçmesi gereken