Kedi Kusmuş Dişini Çıkartma ve Bakım
Kedimin çenesinde ilk defa sallanan bir diş fark ettiğimde ilk düşüncem "bir hamlede alsam kurtulur" olmuştu. İyi ki yapmadım. O günden bu yana hem yavru diş değişimini hem de yetişkin bir kedide dişeti hastalığına bağlı gevşemeyi yakından gördüm ve ikisinin taban tabana zıt şeyler olduğunu öğrendim. Burada kendi deneyimimi, denediklerimi ve pişman olduğum noktaları olduğu gibi anlatacağım.
Önce şunu netleştirelim: diş neden sallanıyor?
Kedide sallanan diş iki farklı hikâyenin sonucu olabilir ve hangi hikâyede olduğunuzu bilmeden hiçbir şey yapmamalısınız.
- Yavru diş değişimi: Kediler yaklaşık üç aylıktan itibaren süt dişlerini kaybetmeye başlar ve bu süreç altı-yedi aylığa kadar sürer. Bu dönemde yavrunun mama kabında ya da halıda pirinç tanesi gibi küçük bir diş bulmak son derece normal. Çoğu zaman siz farkına bile varmadan yutulur, sorun olmaz.
- Yetişkin kedide gevşeme: Bir buçuk yaşını geçmiş bir kedide sallanan diş, dişin kendisiyle değil onu tutan dokuyla ilgilidir. Diş taşı, dişeti çekilmesi, kök erimesi ya da darbe... Yani diş "gitmek üzere" değil, çene o dişi tutamıyor. Buradaki fark çok kritik.
Benim yetişkin kedimde durum ikincisiydi. Ağzından ağır bir koku geliyordu, kuru mamayı çiğnemek yerine yutmaya çalışıyor, bazen yerken başını yana eğiyordu. Tek bir dişi çıkarsam düzelecek sanmıştım; oysa dişeti hattı boyunca yaygın bir iltihap vardı.
Evde kontrol nasıl yapılır?
Bunu kediyi zorlamadan, günün en sakin saatinde yapıyorum. Kucağıma alıyorum, bir elimle çenesini altından hafifçe destekleyip diğer elimin başparmağıyla dudağı yukarı doğru kaldırıyorum. Amacım ağzını açmak değil, sadece dişeti hattını görmek. On saniye, sonra ödül. Birkaç güne yaydığınızda kedi bu dokunuşa alışıyor; zaten tırnak kesimi ve diş temizliği alışkanlığı kazandırmanın da yolu bu tür kısa, ödüllü denemelerden geçiyor.
Baktığınızda not almanız gerekenler: diş ne kadar oynuyor (sadece titriyor mu, yoksa yatıyor mu), dişeti kırmızı ve şişkin mi, dokunduğunuzda kan geliyor mu, dişin dibinde kahverengi taş var mı, koku ne kadar ağır.
Seçenekleri yan yana koyalım
| Yaklaşım | Ne zaman uygun | Riski | Benim notum |
|---|---|---|---|
| Bekle ve izle | 6 aydan küçük yavruda, sadece hafif oynayan süt dişi | Düşük; nadiren süt dişi düşmez ve kalıcı dişi iter | Çoğu yavruda tek doğru seçenek. Yumuşak mama, oyuncak, sabır. |
| Evde elle/iple çekmek | Neredeyse hiçbir durumda | Kök kırılması, çenede kalan parça, apse, ciddi ağrı, kanama, dişin soluk borusuna kaçması | Denemedim ve denemeyeceğim. Kedi dişinin kökü göründüğünden çok daha uzun. |
| Zaten düşmüş dişi almak | Diş tek bir doku ipliğiyle duruyorsa | Düşük ama sıfır değil | Tek yaptığım şey: temiz gazlı bezle nazikçe tutup çıkarmak. Zorlanma varsa bırakıyorum. |
| Veterinerde çekim | Yetişkin kedide sallanan diş, iltihap, koku, iştahsızlık | Anestezi riski (kan tahlili ile yönetilir) | Röntgenle kök görülür, taş temizlenir, doku dikilir. Kedim bir hafta içinde eskisi gibi yiyordu. |
Evde gerçekten yapabileceğiniz şeyler
"Kedi dişi çıkartma" işini kendi başına yapmak isteyen biri olarak size verebileceğim en dürüst tavsiye şu: çıkartma kısmını değil, hazırlık ve bakım kısmını üstlenin. O kısmı gerçekten siz yapabilirsiniz ve sonucu doğrudan etkiler.
- Kuru mamayı geçici olarak yumuşatın. Ilık suyla beş dakika beklettiğim mama, ağzı hassas kedinin yemeyi bırakmasını engelledi. Islak mamaya geçmek de olur.
- Sert çiğneme oyuncaklarını kaldırın. Sallanan dişin etrafındaki dokuyu daha çok tahriş ediyorlar.
- Ağzı kurcalamayın. Günde bir kez bakmak yeterli. Her dokunuş kanamayı ve ağrıyı artırıyor.
- İnsan ağız gargarası ya da alkollü solüsyon kullanmayın. Kedi için toksik olabilir. Veteriner önerisiyle kullanılan ağız jelleri var, gerisi risk.
- Su tüketimini takip edin. Ağrıyan ağız, su içmeyi de azaltıyor. Kabı yemek yerinden uzağa koymak bende işe yaradı.
- Takip listesi tutun. Kaç gün oldu, ne kadar yedi, tükürükte kan var mı, ağzını pençesiyle karıştırıyor mu. Veterinere gittiğinizde bu notlar teşhisi hızlandırıyor.